به گزارش حیوان خانگی بگیر، تنوع زیستی، بعنوان پایه پایداری طبیعت و زندگی انسان، امروز با تهدیدهای جدی روبه روست و مشارکت مردم در محافظت از این سرمایه پرارزش بسیار کمک کننده است.
گروه جامعه:
تنوع زیستی، به عنوان یکی از ارکان اصلی پایداری طبیعت و حیات انسان، در سالیان اخیر بیشتر از هر زمان دیگری تحت تاثیر تهدیدهای ناشی از فعالیتهای انسانی قرار گرفته است. کارشناسان محیط زیست اخطار می دهند که تخریب زیستگاه ها، تغییرات اقلیمی، آلودگی منابع طبیعی و شکار غیرمجاز، خیلی از گونه های گیاهی و جانوری را در معرض نابودی قرار داده و آینده اکوسیستم ها را با چالش جدی مواجه کرده است.حفاظت از تنوع زیستی بدون مشارکت مردم و جوامع محلی ممکن نخواهد بود و مجموعه ای از اقدامات کوچک محلی می تواند اهمیت بالای ی در حفظ این سرمایه پرارزش طبیعی ایفا کند.
حمید ظهرابی معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست با تکیه بر اهمیت صیانت از تنوع زیستی، آنرا یکی از ارکان اصلی پایداری سرزمین، امنیت غذایی، سلامت انسان و تداوم حیات دانست و اظهار داشت: تنوع زیستی تنها مجموعه ای از گونه های گیاهی و جانوری نیست، بلکه شبکه ای پیچیده و زنده از زیست بوم ها، منابع ژنتیکی و فرآیندهای طبیعی است که بقای انسان به آن وابسته است.
ظهرابی با اشاره به افزایش تهدیدات ضد طبیعت اظهار داشت: تخریب زیستگاه ها، تغییرات اقلیمی، آلودگی منابع طبیعی، شکار و صید بدون مجوز و بهره برداری ناپایدار از منابع، فشار سنگینی بر تنوع زیستی وارد کرده و خیلی از گونه های پرارزش را در معرض خطر قرار داده است.
وی اضافه کرد: صیانت از تنوع زیستی در حقیقت صیانت از زندگی است، چونکه چرخه آب، حاصلخیزی خاک، تعادل اقلیم، امنیت غذایی و حتی سلامت اقتصادی جوامع انسانی به پایداری اکوسیستم ها وابسته است.
تنوع زیستی؛ سرمایه ای غیرقابل جایگزین
اکوسیستم ها در بسیاری موارد برگشت ناپذیر است و احیای آنها به دهه ها زمان و هزینه های گسترده نیاز دارد. بنابراین صیانت از طبیعت دیگر صرفا یک دغدغه محیط زیستی نیست، بلکه به موضوعی راهبردی برای کشورها تبدیل گشته است.
ظهرابی هم در همین زمینه تاکید کرد: تنوع زیستی سرمایه ای است که از دست رفتن آن می تواند دستاوردهای سنگینی برای نسل های آینده داشته باشد و هر اقدامی برای صیانت از آن، نوعی سرمایه گذاری برای آینده کشور شمرده می شود.
مشارکت مردم؛ محور اصلی صیانت از طبیعت
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به نقش جوامع محلی در صیانت از طبیعت اظهار داشت: تجربه نشان داده بدون مشارکت مردم محلی، صیانت از زیستگاه ها و گونه های حیات وحش به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
وی اضافه کرد: در سالیان اخیر برنامه های مختلفی با تأکید بر حفاظت مشارکتی اجرا شده که در آن جوامع روستایی، عشایری، سازمان های مردم نهاد و دوست داران محیط زیست نقش فعالی در مدیریت منابع طبیعی ایفا می کنند.
به گفته ظهرابی، دفاع از طرح های حفاظتی مبتنی بر جامعه محلی، احیای زیستگاه های صدمه دیده، مدیریت پایدار جنگلها و مراتع، کاهش تعارض میان انسان و حیات وحش و استفاده از دانش بومی، بخشی از اقدامات انجام شده در این حوزه می باشد.
پایش تنوع زیستی با مشارکت شهروندان
وی همینطور از توسعه برنامه های مردمی برای پایش تنوع زیستی آگاهی داد و اظهار داشت: استفاده از ظرفیت شهروندان و دوست داران محیط زیست برای ثبت مشاهدات و جمع آوری داده های محیط زیستی، نقش مهمی در شناسایی تهدیدها و حفاظت مؤثر از گونه ها دارد.
افزایش مشارکت عمومی در عرصه محیط زیست می تواند علاوه بر ارتقاء فرهنگ صیانت از طبیعت، به تصمیم گیری دقیق تر در مدیریت منابع طبیعی هم کمک نماید.
گیلان؛ زیستگاهی کم نظیر در کشور
در همین راستا معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست گیلان هم با اشاره به ظرفیتهای طبیعی این استان اظهار داشت: گیلان یکی از غنی ترین استانهای کشور از نظر تنوع زیستی است و زیستگاه های متنوع آن، شرایط کم نظیری را برای گونه های مختلف گیاهی و جانوری فراهم نموده است.
عباس عاشوری اظهار داشت: بیشتر از ۵۰۰ گونه مهره دار و هزاران گونه گیاهی در استان گیلان شناسایی شده که بعضی از آنها در معرض تهدید جهانی قرار دارند.
وی اضافه کرد: گونه هایی مانند پلنگ ایرانی، ماهیان خاویاری و گونه های گیاهی ارزشمندی همچون سوسن چلچراغ و شمشاد هیرکانی، بخشی از سرمایه طبیعی این استان محسوب می شوند.
عاشوری با اشاره به تنوع کم نظیر زیستگاهی در گیلان اظهار داشت: وجود جنگل های هیرکانی، تالاب ها، کوهستان ها، جلگه های ساحلی و اقلیم های متنوع باعث شده این استان به یکی از مهم ترین کانون های تنوع زیستی کشور تبدیل گردد.
فرهنگ بومی؛ بخشی از میراث زیستی
تنوع زیستی تنها به طبیعت محدود نمی شود و فرهنگ های بومی هم بخشی از این میراث پرارزش هستند و شیوه های سنتی بهره برداری از منابع طبیعی، دانش بومی و سبک زندگی جوامع محلی می تواند نقش مهمی در صیانت از محیط زیست ایفا کند.
در استان گیلان هم فرهنگ های گیلک، تالش و گالش پیوندی دیرینه با طبیعت دارند و خیلی از سنت های محلی بر پایه احترام به محیط زیست شکل گرفته است.
حفاظت از طبیعت؛ مسئولیتی همگانی
حفظ تنوع زیستی تنها وظیفه نهادهای دولتی نیست و همه اقشار جامعه دراین خصوص مسئولیت دارند و کاهش تولید پسماند، مصرف بهینه منابع آب، ممانعت از تخریب جنگلها، مواجهه با شکار بدون مجوز و مشارکت در برنامه های حفاظتی، همچون اقداماتی است که می تواند به حفظ زیست بوم ها کمک نماید.
اگرچه بحران تنوع زیستی ابعادی جهانی دارد، اما حل آن از اقدامات کوچک و مؤثر در سطح محلی آغاز می شود؛ اقداماتی که می تواند آینده ای پایدارتر برای طبیعت و نسل های آینده رقم بزند.
به اجمال، کارشناسان محیط زیست اخطار می دهند که تخریب زیستگاه ها، تغییرات اقلیمی، آلودگی منابع طبیعی و شکار غیرمجاز، بسیاری از گونه های گیاهی و جانوری را در معرض نابودی قرار داده و آینده اکوسیستم ها را با چالش جدی مواجه کرده است. محافظت از تنوع زیستی بدون مشارکت مردم و جوامع محلی ممکن نخواهد بود و مجموعه ای از اقدامات کوچک محلی می تواند اهمیت بالای ی در حفظ این سرمایه پرارزش طبیعی ایفا کند. حمید ظهرابی معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست با تاکید بر اهمیت صیانت از تنوع زیستی، آن را یکی از ارکان اصلی پایداری سرزمین، امنیت غذایی، سلامت انسان و ادامه حیات دانست و گفت: تنوع زیستی تنها مجموعه ای از گونه های گیاهی و جانوری نیست، بلکه شبکه ای پیچیده و زنده از زیست بوم ها، منابع ژنتیکی و فرآیندهای طبیعی است که بقای انسان به آن وابسته است. ظهرابی با اشاره به افزایش تهدیدات ضد طبیعت گفت: تخریب زیستگاه ها، تغییرات اقلیمی، آلودگی منابع طبیعی، شکار و صید بدون مجوز و بهره برداری ناپایدار از منابع، فشار سنگینی بر تنوع زیستی وارد کرده و بسیاری از گونه های پرارزش را در معرض خطر قرار داده است. وی افزود: صیانت از تنوع زیستی در واقع صیانت از زندگی است، چراکه چرخه آب، حاصلخیزی خاک، تعادل اقلیم، امنیت غذایی و حتی سلامت اقتصادی جوامع انسانی به پایداری اکوسیستم ها وابسته است. اکوسیستم ها در بسیاری موارد برگشت ناپذیر است و احیای آنها به دهه ها زمان و هزینه های گسترده نیاز دارد. در همین جهت معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست گیلان هم با اشاره به ظرفیت های طبیعی این استان گفت: گیلان یکی از غنی ترین استان های کشور از نظر تنوع زیستی است و زیستگاه های متنوع آن، شرایط کم نظیری را برای گونه های مختلف گیاهی و جانوری فراهم آورده است. عباس عاشوری گفت: بیشتر از ۵۰۰ گونه مهره دار و هزاران گونه گیاهی در استان گیلان شناسایی شده که برخی از آنها در معرض تهدید جهانی قرار دارند. وی افزود: گونه هایی مانند پلنگ ایرانی، ماهیان خاویاری و گونه های گیاهی ارزشمندی همچون سوسن چلچراغ و شمشاد هیرکانی، بخشی از سرمایه طبیعی این استان محسوب می شوند. عاشوری با اشاره به تنوع کم نظیر زیستگاهی در گیلان گفت: وجود جنگل های هیرکانی، تالاب ها، کوهستان ها، جلگه های ساحلی و اقلیم های متنوع سبب شده این استان به یکی از مهم ترین کانون های تنوع زیستی کشور تبدیل گردد.
منبع: حیوان خانگی بگیر