روایت احیای تالاب گرده قیط بعد از 20 سال خشکی

به گزارش گزارشگر خبرگزاری مهر، با آبگیری باردیگر تالاب گرده قیط و میمند در شهرستان نقده بعد از حدود ۲۰ سال خشکی، بار دیگر امید به احیای یکی از مهم ترین زیست بوم های آبی جنوب دریاچه ارومیه زنده شد؛ تالابی که حالا با برگشت آب، شرایط تازه ای برای حضور پرندگان مهاجر و برگشت حیات وحش فراهم آورده است.

پس از سال ها خشکی و رکود زیستی، تالاب گرده قیط و میمند در شهرستان نقده بار دیگر جان گرفته است؛ رخدادی که نه فقط برای محیط زیست منطقه، بلکه برای تنوع زیستی جنوب دریاچه ارومیه یک اتفاق مهم و امیدبخش محسوب می شود. این تالاب که از مهم ترین زیست بوم های آبی استان آذربایجان غربی است، بعد از حدود ۲۰ سال برای بار دوم آبگیری شد و بار دیگر میزبان آب، نی، و پرندگان مهاجر شد.

تالابی ۸۰۰ هکتاری در جنوب دریاچه ارومیه

تالاب گرده قیط و میمند با وسعتی حدود ۸۰۰ هکتار در ۷ کیلومتری شمال شهر نقده و در راه جاده ارومیه–مهاباد واقع شده است. این تالاب در جنوب دریاچه ارومیه و در محدوده اتصال به رودخانه گدار قرار دارد؛ موقعیتی که سبب شده در دوره های پرآبی، نقش یک مخزن طبیعی برای جمع آوری و هدایت آب های سطحی منطقه را ایفا کند.

این تالاب با مختصات جغرافیایی ۳۷ درجه و ۱ دقیقه شمالی و ۴۵ درجه و ۴۰ دقیقه شرقی، از گذشته به عنوان یکی از پهنه های مهم آبی منطقه شناخته می شد؛ پهنه ای که روزگاری نی زارهای وسیع آن محل امنی برای زیست پرندگان آبزی و مهاجر بود.

اهمیت زیست محیطی این تالاب سبب شده سازمان حفاظت محیط زیست آنرا به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام نماید. وجود نیزارهای گسترده، آبگیرهای فصلی و ارتباط طبیعی با مسیرهای مهاجرت پرندگان، گرده قیط و میمند را به یکی از کانون های مهم تنوع زیستی در جنوب دریاچه ارومیه مبدل کرده است.

در سالهای پرآبی، این تالاب میزبان گونه های مختلفی از پرندگان آبزی و کنارآبزی بوده که برای تغذیه، استراحت و تخم گذاری به این منطقه پناه می آوردند؛ نقشی که در سالهای خشکسالی به شدت کمرنگ شده بود.

دو دهه خشکی؛ خاموشی یک اکوسیستم زنده

در سالهای اخیر، کاهش بارش ها، تغییرات اقلیمی و فشار بر منابع آبی موجب شد تالاب گرده قیط و میمند بخش عمده ای از آب خودرا از دست بدهد. این وضعیت، چرخه طبیعی حیات در منطقه را مختل کرد و خیلی از گونه های پرندگان مهاجر دیگر امکان توقف در این زیستگاه را نداشتند.

خشکی تالاب تنها به مفهوم از بین رفتن یک پهنه آبی نبود؛ بلکه به مفهوم از دست رفتن یک زنجیره کامل زیستی بود که هزاران موجود زنده به آن وابسته بودند.

آبگیری باردیگر بعد از ۲۰ سال؛ نتیجه همکاری و بارندگی ها

اکنون اما با بارش های اخیر، کوشش های اداره حفاظت محیط زیست نقده، مشارکت جوامع محلی و همین طور تخصیص حق آبه از طرف اداره امور منابع آب شهرستان، این تالاب برای بار دوم در دو دهه گذشته باردیگر آبگیری شده است.

به گفته اکبر قائمی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست نقده، این اتفاق نتیجه یک مجموعه اقدامات مدیریتی و شرایط طبیعی مناسب بوده که توانسته قسمتی از جریان آب را باردیگر به بستر تالاب بازگرداند. او تاکید کرده است که این آبگیری، شرایط تازه ای برای احیای زیستگاه های طبیعی منطقه به وجود آورده است.

بازگشت پرندگان مهاجر؛ نشانه ای از احیای طبیعت

با ورود باردیگر آب، اولین نشانه های برگشت حیات هم در تالاب دیده شده است. نیزارها که مدت ها خشک و بی جان بودند، حالا باردیگر در آب غوطه ور شده اند و این شرایط، بستر مناسبی برای حضور پرندگان مهاجر و آبزی فراهم آورده است.

گرده قیط و میمند در گذشته یکی از ایستگاههای مهم پرندگان مهاجر در مسیرهای فصلی بود؛ جایی که پرندگان برای استراحت و تغذیه توقف می کردند. حالا امید می رود با تداوم شرایط آبی، این نقش باردیگر احیا شود و تالاب به جایگاه طبیعی خود در نقشه مهاجرت پرندگان بازگردد.

قرار گرفتن این تالاب در جنوب دریاچه ارومیه، اهمیت آنرا دوچندان می کند. در شرایطی که دریاچه ارومیه با بحران کاهش سطح آب مواجه بوده، تالاب هایی مانند گرده قیط و میمند اهمیت بالای ی در حفظ تنوع زیستی منطقه و ایجاد پناهگاه های جایگزین برای حیات وحش دارند.

احیای این تالاب می تواند به عنوان یک گام مثبت در راستای تقویت اکوسیستم منطقه تلقی شود؛ هرچند پایداری آن نیازمند مدیریت مستمر منابع آب و توجه جدی به تغییرات اقلیمی است.

آبگیری باردیگر تالاب گرده قیط و میمند تنها یک اتفاق طبیعی نیست؛ بلکه نشانه ای از امکان برگشت حیات به مناطقی است که سال ها در سکوت و خشکی فرو رفته بودند. این رویداد یادآور آنست که حتی در وضعیت سخت اقلیمی نیز، با مدیریت درست و همراهی طبیعت، میتوان امید به احیای اکوسیستم ها را زنده نگه داشت.

اکنون نگاه ها به این تالاب دوخته شده است؛ تالابی که بعد از دو دهه انتظار، باردیگر نفس می کشد و شاید آغازگر فصل تازه ای برای طبیعت جنوب دریاچه ارومیه باشد.

آغاز باردیگر آبگیری تالاب گرده قیط میمند

حجت جباری مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی در گفتگو با گزارشگر خبرگزاری مهر از آغاز باردیگر آبگیری تالاب گرده قیط میمند در شهرستان نقده خبر داد؛ تالابی فصلی که در سالهای اخیر به علت خشکسالی و کاهش جریان های ورودی، با افت شدید آب روبرو شده بود.

تالابی فصلی در پایین دست رودخانه گدار

تالاب گرده قیط میمند در پایین دست رودخانه گدار و در حاشیه دریاچه ارومیه قرار دارد. این تالاب در زمان وقوع سیلاب ها، افزایش جریان رودخانه و بارش های منطقه آبگیری می شود و بخش مهمی از زیست بوم طبیعی جنوب دریاچه ارومیه بشمار می رود.

مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی، اظهار داشت: در سالهای گذشته به علت خشکسالی و کنترل منابع آب در بالادست، روند آبگیری این تالاب کاسته شده بود، اما نمی توان گفت طی ۲۰ سال قبل بطور کامل خشک بوده است؛ چونکه در تعدادی سال ها بین ۳۰ تا ۵۰ درصد آبگیری داشت.

چهار سال خشکی و برگشت باردیگر آب

به گفته جباری، طی چهار تا پنج سال اخیر تالاب حدودا آبگیری قابل توجهی نداشت، اما سال جاری با بارش مناسب در عرصه آبریز دریاچه ارومیه و افزایش روان آب ها، شرایط برای احیای آن فراهم گردید و با همکاری جوامع محلی و تشکل های مردمی، مسیر ورود آب به تالاب لایروبی و جریان آب به سوی آن هدایت شد و الان روند آبگیری بازهم ادامه دارد.

ورود ۲ میلیون مترمکعب آب به تالاب

مدیرکل محیط زیست آذربایجان غربی اعلام نمود تا حالا حدود ۲ میلیون مترمکعب آب وارد تالاب گرده قیط میمند شده است و این تالاب هنوز بطور کامل آبگیری نشده و برای تکمیل روند احیا احتیاج به تداوم ورود آب وجود دارد؛ خصوصاً این که تالاب در پایان مسیر رودخانه قرار گرفته است و تالاب گرده قیط میمند یکی از تالاب های فصلی اطراف دریاچه ارومیه است که پوشش نیزاری و درختچه ای دارد و زیستگاه گونه های مختلف پرندگان مهاجر همچون غازها و مرغابی ها به حساب می آید، همین طور گونه هایی مانند روباه، گراز و گرگ هم در محدوده این تالاب مشاهده می شوند.

به گزارش حیوان خانگی بگیر به نقل از مهر؛ در روزگاری که خیلی از تالاب های ایران زیر سایه خشکسالی، تغییرات اقلیمی و مدیریت ناصحیح منابع آب به فراموشی سپرده شده اند، برگشت آب به تالاب گرده قیط و میمند تنها احیای یک پهنه آبی نیست؛ بلکه برگشت امید به قلب طبیعت جنوب دریاچه ارومیه است. این تالاب که سال ها در سکوت و تشنگی فرو رفته بود، امروز باردیگر با صدای پرندگان مهاجر، جنب وجوش حیات وحش و جان گرفتن نیزارها نفس می کشد.

احیای گرده قیط و میمند نشان داد که طبیعت، اگر فرصت باردیگر پیدا کند، هنوز توان بازسازی خودرا دارد. همکاری مردم محلی، مدیریت منابع آب و بارندگی های مناسب دست به دست هم داد تا اکوسیستمی که در آستانه فراموشی بود، بار دیگر زنده شود و این اتفاق می تواند الگویی امیدبخش برای احیای دیگر تالاب های کشور باشد؛ تالاب هایی که بقای آنها نه فقط برای محیط زیست، بلکه برای آینده زیستی و اقلیمی ایران ضروریست.

اکنون تالاب گرده قیط و میمند فقط یک زیستگاه آبی نیست؛ نمادی است از این که حتی بعد از سال ها خشکی، هنوز میتوان به برگشت زندگی امیدوار بود.