تالاب صالحیه در اولویت مهار گرد و غبار
به گزارش حیوان خانگی بگیر، دبیر ستاد ملی گرد و غبار اظهار داشت: تالاب صالحیه و الله آباد به سبب شدت بالای تولید گرد و غبار در اولویت برنامه های مهار این پدیده قرار گرفته و حذف کانال زهکشی برای احیای تالاب در دستور کار است.
به گزارش حیوان خانگی بگیر به نقل از مهر، بهزاد رایگانی، دبیر ستاد ملی سیاستگذاری و هماهنگی مدیریت پدیده گرد و غبار سازمان حفاظت محیط زیست، در نشست خبری با اهالی رسانه، با اشاره به نتایج مطالعات انجام شده از خرداد سال گذشته، اظهار داشت: بررسی ها نشان داده است محدوده تالاب صالحیه و الله آباد یکی از کانون های اصلی و بحرانی تولید گرد و غبار در کشور است که رویدادهای مختلف با شدت بالا در آن رخ می دهد و جمعیت گسترده ای از استانهای البرز، تهران و حتی استانهای قزوین و گیلان را تحت تاثیر قرار می دهد.
وی اضافه کرد: این کانون در خرداد، تیر، شهریور و همینطور در ایام اخیر بار دیگر فعال شده و حجم قابل توجهی از گرد و غبار را وارد کلان شهر کرج کرده که به کاهش محسوس کیفیت هوا منجر گردیده است. به همین دلیل، تالاب صالحیه و الله آباد در اولویت برنامه های مدیریت گرد و غبار کشور قرار گرفته است.
رایگانی با اشاره به عوامل انسانی مؤثر در تشدید این بحران اظهار نمود: یکی از مهم ترین دستکاری های انجام شده در این محدوده، راه اندازی یک کانال زهکشی با هدف پیشگیری از شور شدن اراضی کشاورزی بالادست بوده است. به نقل از ایشان، خاکریز ایجادشده در کنار این کانال بعدها به جاده دسترسی تبدیل شد و همین مساله مسیر طبیعی پخش سیلاب را مسدود کرد.
دبیر ستاد ملی گرد و غبار افزود: تصاویر ماهواره ای نشان داده است قبل از راه اندازی کانال، سیلاب ها بطور طبیعی در محدوده تالاب پخش می شد، اما بعد از اجرای این پروژه، خصوصاً در سیلاب سال ۱۳۹۸، آب امکان ورود به بخش های تالابی را پیدا نکرد و بنابراین فرایند احیای تالاب مختل شد و شرایط برای ایجاد ساختارهای بیابانی و افزایش تولید گرد و غبار فراهم آمد.
وی همینطور با رد این تصور که آثار گرد و غبار این تالاب تنها متوجه تهران و کرج است، اظهار داشت: بررسی رویداد شهریور سال قبل نشان داد گرد و غبار ناشی از تالاب صالحیه و الله آباد علاوه بر البرز و تهران، استانهای قزوین و حتی رشت را هم تحت تاثیر قرار داده است.
رایگانی در ادامه به مصوبات ملی و استانی در رابطه با این مورد اشاره نمود و اظهار داشت: در یازدهمین نشست ستاد ملی گرد و غبار در سال ۱۴۰۱ قرار شد کارگروه مشترکی با حضور وزارت خانه های نیرو، جهاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیط زیست برای اجرای برنامه های مصوب تشکیل گردد که مسئولیت آن بر عهده دفتر تخصصی سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفت.
وی اضافه کرد: در سیزدهمین نشست ستاد ملی هم در سال ۱۴۰۲، راه اندازی کانال زهکشی به عنوان نمونه آشکار دستکاری طبیعت مورد توجه قرار گرفت و قرار شد مطالعات لازم با هدف حذف این کانال ظرف مدت دو ماه صورت گیرد.
دبیر ستاد ملی گرد و غبار با تقدیر از همکاری دستگاه های استانی اظهار نمود: اداره کل حفاظت محیط زیست استان قزوین، کمیته آمایش سرزمین این استان و همینطور شورای برنامه ریزی و توسعه استان البرز، حذف یا مدیریت این کانال را به تصویب رسانده اند. همینطور این مورد در آخرین نشست کارگروه تخصصی ملی که روز شنبه با حضور دستگاه های مختلف برگزار شد، بار دیگر مورد بررسی و تاکید قرار گرفت.
رایگانی تصریح کرد: اجرای عملی مصوبات و رفع موانع ایجادشده در راه جریان طبیعی آب، از مهم ترین اقدامات برای احیای تالاب صالحیه و الله آباد و کاهش اثرات گرد و غبار بر مناطق پرجمعیت کشور خواهد بود.
درخواست محیط زیست البرز برای آغاز حذف کانال زهکش تالاب صالحیه
در ادامه؛ قربانعلی محمدپور، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان البرز، با اشاره به اقدامات انجام شده برای احیای تالاب صالحیه، اظهار داشت: بعد از عرضه گزارش مطالعاتی، جلسات مشترکی با نهادهای اجرایی استان همچون جهاد کشاورزی، منابع طبیعی، آب منطقه ای، سازمان برنامه و بودجه و استانداری انجام شد و سپس نشست مشترکی میان استانهای البرز و قزوین برای هماهنگی اقدامات تشکیل شد.
وی اضافه کرد: در جلسه ستاد هماهنگی و مدیریت تالاب های استان که با حضور دستگاه های مسئول و نهادهای نظارتی برگزار شد، شش مصوبه به تصویب رسید که یکی از مهم ترین آنها حذف کانال زهکش راه اندازی شده در دو دهه گذشته و بازگرداندن تالاب به وضعیت طبیعی بود. این مصوبه هم مشروط به تأیید در شورای برنامه ریزی استان شده است.
محمدپور افزود: همینطور نشست مشترکی میان استانداری های البرز و قزوین برگزار و مطالعات موردنیاز برای اجرای پروژه حذف کانال انجام شد. به نقل از ایشان، اعتبارات اولیه هم برای انجام مطالعات تأمین شده و اسناد آماده بارگذاری در سامانه برگزاری مناقصه است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان البرز از لغو طرح استقرار شهرک صنعتی در محدوده تالاب صالحیه آگاهی داد و اظهار داشت: با پیگیری های انجام شده، مصوبه واگذاری ۵۰۰ هکتار از تالاب برای راه اندازی شهرک صنعتی نجم آباد لغو و محل اجرای این طرح به خارج از محدوده تالاب منتقل شده است.
وی با اعلان اینکه آخرین بررسی ها نشان داده است تالاب صالحیه حالا بطور کامل خشک شده است، از ستاد ملی گرد و غبار درخواست نمود مجوز موردنیاز برای آغاز اقدامات قانونی و اجرائی حذف کامل کانال زهکش و بازگرداندن شرایط طبیعی تالاب را صادر کند تا این اقدام بدون ایجاد مشکلات حقوقی و نظارتی اجرائی شود.
حذف کانال زهکش تنها راه احیای تالاب صالحیه است
دبیر ستاد ملی سیاستگذاری و هماهنگی مدیریت پدیده گرد و غبار سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به دستاوردهای راه اندازی کانال زهکش در تالاب صالحیه اظهار داشت: این اقدام باعث قطع جریان طبیعی آب های سطحی شده و بنابراین خشکی بیش از اندازه تالاب و ایجاد کانون های فعال گرد و غبار را به دنبال داشته است.
وی ادامه داد: کانون اصلی گرد و غبار دقیقا در محدوده پشت این زهکش شکل گرفته و با وجود بارندگیها و شرایط سیلابی مناسب، به علت قطع مسیر طبیعی جریان آب، امکان آبگیری باردیگر تالاب حدودا از بین رفته است.
رایگانی با استناد به گزارشهای فنی عرضه شده از طرف وزارت جهاد کشاورزی در نشست کارگروه تخصصی ملی اظهار نمود: حتی در صورت مسدود شدن کانال، عملکرد زهکشی اراضی با مشکل مواجه نخواهد شد، چونکه سطح آب های زیرزمینی از کف کانال پایین تر رفته و این کانال دیگر نقش مؤثری در کنترل زه آب و شوری اراضی ندارد.
وی تاکید کرد: با عنایت به این شرایط، حذف کانال زهکش و بازگرداندن وضعیت طبیعی جریان آب، اقدامی ضروری برای احیای تالاب صالحیه و کاهش تولید گرد و غبار در این کانون بحرانی است.
مخاطرات هواشناسی می توانند در مدت بسیار کوتاهی تحت تاثیر اقدامات انسانی قرار گیرند
در ادامه، سحر تاج بخش، رئیس اداره هواشناسی کشور، با اشاره به تاثیر مداخلات انسانی بر تشدید مخاطرات هواشناسی اظهار نمود: از زمان وقوع این تغییرات حدود ۱۷ سال قبل و برعکس مخاطرات زمین شناسی که ایجاد آنها امکان دارد میلیونها سال زمان ببرد، مخاطرات هواشناسی می توانند در مدت بسیار کوتاهی تحت تاثیر اقدامات انسانی قرار گیرند.
وی ادامه داد: گاهی یک اقدام یا مداخله کوچک انسانی در مدت یک سال می تواند آثار و دستاوردهای بسیار سنگینی بر محیط زیست و شرایط اقلیمی یک منطقه بر جای بگذارد.
رئیس اداره هواشناسی کشور با اعلان اینکه عوامل مختلفی در بروز این شرایط نقش دارند، خاطرنشان کرد: بدون تردید مسایل دیگری هم در ایجاد وضعیت کنونی مؤثر بوده اند، اما نمی توان نقش این مداخلات انسانی را در تشدید بحران نادیده گرفت.
ترابی: زهکش تالاب صالحیه امروز کارکرد گذشته را ندارد
صدیقه ترابی، معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به سابقه راه اندازی زهکش در محدوده تالاب صالحیه اظهار نمود: در زمان اجرای این پروژه، شرایط اقلیمی و هیدرولوژیکی منطقه متفاوت بود و به علت آبگرفتگی گسترده، بالا بودن سطح آب های زیرزمینی و درخواست بهره برداران محلی، وزارت جهاد کشاورزی برای حفظ اراضی کشاورزی مبادرت به طراحی و اجرای زهکش کرد.
وی ادامه داد: در اوایل دهه ۸۰، کشور دوره های پربارش را تجربه می کرد و بالا بودن سطح آب زیرزمینی باعث ماندابی شدن اراضی می شد؛ بدین سبب اجرای زهکش در آن زمان برمبنای مطالعات فنی و متناسب با شرایط موجود انجام شده بود.
ترابی با اعلان اینکه حالا شرایط منطقه بطور کامل تغییر یافته است، اظهار داشت: سالیان متوالی خشکسالی، کاهش ورودی رودخانه ها، راه اندازی سدها و افت شدید سطح آب های زیرزمینی، کارکرد این زهکش را تغییر داده است؛ بگونه ای که امروز بجای رفع آبگرفتگی، باعث تخلیه اندک آب موجود و تشدید خشکی خاک می شود.
معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست افزود: حتی اگر مبحث تالاب صالحیه را کنار بگذاریم، امروز با کانون های فعال گرد و غبار مواجه هستیم که سلامت ساکنان استانهای اطراف را تحت تاثیر قرار داده اند و باید برای مهار این کانون ها اقدام مؤثر صورت گیرد.
وی با اشاره به آمادگی وزارت نیرو برای بازبینی در محدوده بستر تالاب، اظهار نمود: ضروری است آخرین وضعیت منابع آبی و شرایط تالاب مبنای تصمیم گیری قرار گیرد و تیم های فنی هم در رابطه با راهکارهای احیای منطقه نظر نهائی را ارایه کنند.
ترابی تاکید کرد: امروز مساله اصلی، مدیریت کانون های گرد و غبار است و اگر بررسی های فنی نشان دهد حذف زهکش می تواند به احیای رطوبت خاک و کاهش گرد و غبار کمک نماید، این اقدام باید بدون اتلاف زمان در دستور کار قرار گیرد و مشمول مرور زمان نشود.
مقابله با گرد و غبار نیازمند اقدامات عملیاتی و هماهنگی همه دستگاه ها است
شینا انصاری، معاون رئیس جمهوری و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، بر لزوم برگزاری مستمر جلسات ستاد ملی سیاستگذاری گرد و غبار تاکید کرد و اظهار داشت: جلسات این ستاد باید بصورت منظم و مستمر برگزار گردد تا بتوانیم برای موضوعات مختلف، اقدامات عملیاتی و مؤثر را در دستور کار قرار دهیم.
وی با تکیه بر ضرورت نگاه جامع به مدیریت پدیده گرد و غبار اضافه کرد: ضمن تقدیر از اقداماتی که تا حالا انجام شده است، همچنان مسایل گوناگونی خصوصاً در عرصه کانون های داخلی گرد و غبار وجود دارد که باید در اولویت قرار گیرد. همینطور ضروری است زیرساخت های مورد نیاز برای اجرای برنامه های مواجهه با این پدیده فراهم گردد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به مسئولیت نهادهای اجرایی در اجرای قانون خاطرنشان کرد: همه دستگاه های در رابطه با مبحث گرد و غبار باید به تکالیف قانونی خود پایبند باشند و وظایف تعیین شده را بطور کامل اجرا کنند. دبیرخانه این حوزه نقش هماهنگی، پیگیری و نظارت بر روند اجرای برنامه ها را بر عهده دارد و ماموریت آن، ایجاد همبستگی میان دستگاه های مسئول است.
انصاری با اعلان اینکه گرد و غبار صرفا یک مساله زیست محیطی نیست، اظهار نمود: این پدیده ابعاد گسترده اجتماعی و اقتصادی دارد، معیشت جوامع محلی را تحت تاثیر قرار می دهد و امنیت غذایی کشور را هم تهدید می کند؛ بدین جهت باید با نگاهی فرابخشی به آن پرداخته شود.
وی تاکید کرد: حالا زمان آن رسیده است که از مرحله بررسی، مطالعات و عرضه گزارش ها عبور نماییم و با اجرای اقدامات هدفمند، هماهنگ و عملیاتی، نتایج ملموسی در مدیریت و کاهش آثار گرد و غبار مشاهده شود.
انصاری با تکیه بر لزوم اجرای مصوبات، اظهار داشت: تصمیمات باید در زمان مقرر اجرائی شوند و محور اصلی همه این اقدامات، همکاری و هماهنگی بین بخشی باشد. همه دستگاه ها هم باید تکالیف و مسئولیت های خویش را مطابق شرح وظایف قانونی بطور کامل انجام دهند.
وی اضافه کرد: در گام نخست، ضروری است استانهای البرز و قزوین اقدامات مشخص و اولویت دار خویش را در حوزه مدیریت کانون های گرد و غبار دنبال کنند تا نتایج عملی این برنامه ها در سطح استانها قابل مشاهده باشد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اهمیت همکاریهای منطقه ای و بین المللی در مدیریت گرد و غبار اظهار نمود: در عرصه دیپلماسی محیط زیست، وزارت امور خارجه نقش مهمی بر عهده دارد. سه هفته پیش در دیداری که با دبیر اجرائی اسکاپ داشتم، بر استمرار همکاریهای منطقه ای تاکید شد و ضروریست محورهای مصوب در حوزه مدیریت گرد و غبار فرامرزی به عنوان دستور کار مشخص در جلسات آینده دنبال شود.
انصاری افزود: ضروری است با وجود همه محدودیت ها و مشکلات موجود، گزارشی میدانی و مستند از اقدامات انجام شده عرضه شود تا بتوان ارزیابی دقیقی از میزان پیشرفت برنامه ها داشت و برمبنای آن تصمیم گیری کرد.
وی همینطور با اشاره به چالش های موجود در عرصه پایش، اظهار داشت: نگهداری ایستگاه های سنجش گرد و غبار با مشکلاتی رو به رو است، اما سامانه پایش و پیش بینی اداره هواشناسی از ظرفیتهای مهم کشور در این مورد به حساب می آید و باید از آن بصورت مؤثر استفاده گردد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در آخر تاکید کرد: عرضه گزارشهای مستند، دقیق و مبتنی بر داده های پایش، لازمه تصمیم گیری صحیح و اجرای اقدامات هدفمند در مدیریت پدیده گرد و غبار است و همه دستگاه های مسئول باید در این مورد همکاری لازم را داشته باشند.
به اجمال، به نقل از ایشان، خاکریز ایجادشده در کنار این کانال بعدها به جاده دسترسی تبدیل شد و همین مساله مسیر طبیعی پخش سیلاب را مسدود کرد. دبیر ستاد ملی گرد و غبار اضافه کرد: تصاویر ماهواره ای نشان داده است قبل از راه اندازی کانال، سیلاب ها به طور طبیعی در محدوده تالاب پخش می شد، اما پس از اجرای این پروژه، بویژه در سیلاب سال ۱۳۹۸، آب امکان ورود به بخش های تالابی را پیدا نکرد و بدین سبب پروسه احیای تالاب مختل شد و شرایط برای ایجاد ساختارهای بیابانی و افزایش تولید گرد و غبار فراهم آمد. وی همین طور با رد این تصور که آثار گرد و غبار این تالاب تنها متوجه تهران و کرج است، گفت: بررسی رویداد شهریور سال قبل نشان داد گرد و غبار ناشی از تالاب صالحیه و ا... آباد علاوه بر البرز و تهران، استان های قزوین و حتی رشت را هم تحت تأثیر قرار داده است. رایگانی در ادامه به مصوبات ملی و استانی در ارتباط با این یاد شده نمود و گفت: در یازدهمین نشست ستاد ملی گرد و غبار در سال ۱۴۰۱ قرار شد کارگروه مشترکی با حضور وزارت خانه های نیرو، جهاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیط زیست برای اجرای برنامه های مصوب تشکیل گردد که مسئولیت آن بر عهده دفتر تخصصی سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفت. وی افزود: در سیزدهمین نشست ستاد ملی هم در سال ۱۴۰۲، راه اندازی کانال زهکشی به عنوان نمونه آشکار دستکاری طبیعت مورد توجه قرار گرفت و قرار شد مطالعات لازم با هدف حذف این کانال ظرف مدت دو ماه صورت گیرد. دبیر ستاد ملی گرد و غبار با قدردانی از همکاری دستگاههای استانی اظهار داشت: اداره کل حفاظت محیط زیست استان قزوین، کمیته آمایش سرزمین این استان و همین طور شورای برنامه ریزی و توسعه استان البرز، حذف یا مدیریت این کانال را به تصویب رسانده اند. به نقل از ایشان، اعتبارات اولیه هم برای انجام مطالعات تامین شده و اسناد آماده بارگذاری در سیستم برگزاری مناقصه است. مدیرکل حفاظت محیط زیست استان البرز از لغو طرح استقرار شهرک صنعتی در محدوده تالاب صالحیه آگاهی داد و گفت: با پیگیری های انجام شده، مصوبه واگذاری ۵۰۰ هکتار از تالاب جهت راه اندازی شهرک صنعتی نجم آباد لغو و محل اجرای این طرح به خارج از محدوده تالاب منتقل شده است. وی با اشاره به اینکه آخرین بررسی ها نشان داده است تالاب صالحیه حالا به طور کامل خشک شده است، از ستاد ملی گرد و غبار درخواست کرد مجوز موردنیاز برای شروع اقدامات قانونی و اجرائی حذف کامل کانال زهکش و بازگرداندن شرایط طبیعی تالاب را صادر کند تا این اقدام بدون ایجاد مشکلات حقوقی و نظارتی اجرائی شود. در ادامه، سحر تاج بخش، رییس اداره هواشناسی کشور، با اشاره به تاثیر مداخلات انسانی بر تشدید مخاطرات هواشناسی اظهار داشت: از زمان وقوع این تغییرات حدود ۱۷ سال قبل و برعکس مخاطرات زمین شناسی که ایجاد آنها امکان دارد میلیون ها سال زمان ببرد، مخاطرات هواشناسی می توانند در مدت خیلی کوتاهی تحت تأثیر اقدامات انسانی قرار گیرند.
منبع: حیوان خانگی بگیر
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب